Evli Çiftlerde Mal Paylaşımı – Hangi Mal Kime Aittir?
Boşanma sonrası mal paylaşımı, taraflar arasında en çok uyuşmazlık yaşanan ve dava sürelerini uzatan konulardan biridir. Hangi malın kimde kalacağı, evlilik boyunca edinilen malların paylaşım şekli Türk Medeni Kanunu’nda açıkça düzenlenmiştir. Evli çiftler arasında ev, araba, banka hesabı, şirket hissesi gibi malvarlıklarının paylaşımı konusu, boşanma davalarında önemli bir yer tutar. Ancak birçok kişi hangi malın ortak, hangisinin kişisel olduğunu tam olarak bilmediğinden; dava sonrası ciddi hak kayıplarıyla karşılaşabilmektedir. Ayrıca, evlilik içinde mal rejimi sözleşmesi yapılmamışsa, otomatik olarak "edinilmiş mallara katılma rejimi" uygulanır. Bu rejime göre eşler arasında mal paylaşımı belirli kurallara tabidir. Bu yazımızda, boşanma hâlinde mal paylaşımına ilişkin temel esasları, hangi malın hangi eşe ait olduğunu ve tarafların en sık düştüğü hataları açıklıyoruz.
Mal Rejimi Nedir?
Hangi Rejim Uygulanır?
Türk Medeni Kanunu’na göre eşler, evlilik sırasında hangi mal rejiminin geçerli olacağını serbestçe belirleyebilir. Ancak herhangi bir sözleşme yapılmadıysa, kanunen geçerli olan rejim edinilmiş mallara katılma rejimidir.
Temel mal rejimi türleri:
Edinilmiş mallara katılma rejimi (Yasal rejim)
Mal ayrılığı rejimi
Mal ortaklığı rejimi
Paylaşmalı mal ayrılığı
Bu yazıda, en sık uygulanan ve kanunen geçerli olan "edinilmiş mallara katılma rejimi" üzerinde duracağız.
Edinilmiş Mallar Nelerdir?
Evlilik birliği içinde, eşlerin çalışarak elde ettiği ya da ortak yaşamı sürdürmek amacıyla edindiği mallar, "edinilmiş mal" olarak kabul edilir ve boşanma hâlinde paylaşılır.
Edinilmiş mallara örnekler:
Evlilik süresince maaşla alınan ev veya araba
Banka hesaplarında biriken mevduatlar
Evlilik sırasında açılan iş yeri
Emek karşılığı elde edilen tazminatlar (kıdem, ihbar vs.)
Ortak gelirle alınmış ziynet eşyaları (kadın ziynetleri hariç)
Bu mallar boşanma sonrası eşit şekilde paylaşılır.
Kişisel Mallar Nelerdir?
Kişisel mallar, evlilik süresince bile elde edilmiş olsa, eşlerden sadece birine ait sayılır ve paylaşılmaz.
Kişisel mallara örnekler:
Evlilik öncesinde sahip olunan taşınmazlar
Aileden miras kalan malvarlıkları
Bağış ya da hibe yoluyla elde edilen mallar
Manevî tazminatlar
Nişan hediyeleri, kadına ait ziynet eşyaları (bilezik, küpe, kolye vb.)
Eğer bir malın kişisel mi yoksa edinilmiş mi olduğu konusunda uyuşmazlık varsa, ispat yükü iddiada bulunan eştedir. Malın ne zaman ve hangi kaynakla alındığı bu noktada belirleyici olur.
Tapu Kimin Üzerineyse Mal Ondan Sayılır mı?
Uygulamada sıkça karşılaşılan yanlışlardan biri şudur: “Tapu eşimin üstünde, o hâlde mal onun.” Oysa ki tapu kimin üstünde olursa olsun, malın kaynağı edinilmiş mal ise, diğer eş de hak sahibidir. Yani mal rejimi kuralları, tapu kaydından bağımsız olarak uygulanır.
Örneğin; eşlerden biri, evlilik içinde aldığı daireyi sadece kendi adına tapuda tescil ettirmiş olsa da, daire evlilik birliği süresince alınmışsa ve kişisel bir malın yerine geçmiyorsa, bu mal paylaşım kapsamına girer.
Mal Rejimi Tasfiyesi Ne Zaman Yapılır?
Mal paylaşımı, boşanma davasıyla birlikte değil; boşanma kararının kesinleşmesinden sonra ayrı bir dava ile yapılır. Bu dava, "mal rejiminin tasfiyesi" davasıdır.
Süreç şu şekildedir:
Boşanma kararı kesinleşir.
Ardından mal rejimi tasfiyesi için ayrı bir dava açılır.
Taraflar, evlilik içinde edinilmiş malları ve kişisel malları beyan eder.
Mahkeme, deliller ışığında paylaşımı yapar.
Mal Kaçırma ve Hileli İşlemler :
Bazı durumlarda eşlerden biri, boşanmayı öngördüğü dönemde mallarını üçüncü kişilere devrederek paylaşımı engellemeye çalışabilir. Bu tür işlemler, "muvazaalı (danışıklı)" sayılabilir. Diğer eş bu devirlerin iptalini talep edebilir. Ancak bu durumun ispatı gerekir.
Ayrıca eşin mal beyanında bulunmaması ya da mal saklaması durumunda, malın gizlendiğinin tespiti hâlinde yüzde 50 olan paylaşım hakkı, diğer eş lehine yüzde 75’e kadar çıkabilir.
Sonuç ve Tavsiyemiz
Boşanma sonrası mal paylaşımı, sadece tapu veya sözlü beyanla çözülecek bir konu değildir. Evlilik süresince edinilen her mal tek tek değerlendirilir ve paylaşım hukuki esaslara göre yapılır. Hatalı bilgi, yanlış yönlendirme ya da belge eksikliği ciddi hak kayıplarına yol açabilir.
Tavsiyemiz:
Boşanma sürecinde mal paylaşımı ile ilgili haklarınızı kaybetmemek için süreci uzman bir avukatla birlikte yürütün. Mal varlıklarının tespiti, belgelerin toplanması, kişisel mal/edinilmiş mal ayrımının doğru yapılması ancak profesyonel hukuki destekle mümkündür.
Unutulmamalıdır ki, doğru bilgi ve sağlam hazırlık, adil paylaşımın temelidir.
AVUKAT | BURAK SAĞLAM
